STOK VE MALİYET

Çözgü Levendi Takibi: Stok, Tezgâh Ataması ve Fire

Hazırlanan çözgü leventlerinin stokta, tezgâhta ve fasonda izlenmesi; levent bazında iplik ve fire takibinin planlamaya katkısı.

· 3 dk okuma · Egemen Yazılım

Dokuma işletmelerinde çözgü levendi, iplik ile kumaş arasındaki en değerli ara üründür. Bir levent; binlerce çözgü ipliğini, bunların hazırlanması için harcanan çözgü, haşıl ve tahar emeğini ve önemli bir iplik değerini temsil eder. Bu nedenle leventlerin stokta, tezgâhta ve fasonda doğru izlenmesi, hem planlama hem de maliyet yönetimi açısından büyük önem taşır.

Levent neden ayrı izlenmeli?

Levent, hazırlık bölümünde üretildiği andan itibaren tezgâhta tamamen dokununcaya kadar farklı durumlardan geçer: hazırlıkta, stokta bekliyor, tezgâhta dokunuyor, fasonda veya tamamlandı. Her levendin bu durumların hangisinde olduğunun, ne kadar iplik içerdiğinin ve hangi artikel için hazırlandığının bilinmesi gerekir. Aksi hâlde leventler kaybolabilir, yanlış tezgâha takılabilir veya ihtiyaç duyulduğunda bulunamayabilir.

Levent kartı

Her levent için bir kayıt oluşturulmalıdır. Bu kayıtta yer alması gereken başlıca bilgiler şunlardır:

  • Levent numarası ve barkodu
  • Hazırlandığı artikel ve sipariş
  • Çözgü ipliği sayısı, uzunluğu ve eni
  • Kullanılan iplik türleri ve lotları
  • Çözgü ve haşıl makinesi, hazırlık tarihi ve proses değerleri
  • Levendin brüt ve net ağırlığı
  • Mevcut durumu ve konumu

Stokta levent takibi

Hazırlanan leventler, tezgâha takılana kadar levent stokunda bekler. Levent stokunun izlenmesi, hangi artikeller için hazır levent bulunduğunu ve hangi tezgâhların yakında yeni levende ihtiyaç duyacağını gösterir. Uzun süre stokta bekleyen leventler, hem değerli ipliğin atıl kalması hem de haşıllı ipliğin özelliklerinin zamanla değişme riski açısından takip edilmelidir.

Barkodlu levent takibiyle her levent stoka girerken, tezgâha takılırken ve tezgâhtan sökülürken okutulur. Böylece levent konumu her zaman sistemde güncel olur.

Tezgâh ataması

Bir levent, uygun tezgâha takılmalıdır. Levent eni, tezgâhın tarak eniyle uyumlu olmalı; artikelin gerektirdiği çerçeve sayısı, ağızlık mekanizması ve atkı atma yöntemi tezgâhın özellikleriyle eşleşmelidir. Levent takılırken barkodun okutulması, leventi tezgâh ve siparişle ilişkilendirir. Bu ilişki sayesinde tezgâhta dokunan her metre kumaşın hangi levendden geldiği bilinir.

Tezgâhta levent takibi

Tezgâhtan toplanan atkı sayısı ve kumaşın atkı sıklığı kullanılarak, levendden ne kadar kumaş dokunduğu ve dolayısıyla levendde ne kadar çözgü ipliği kaldığı hesaplanabilir. Böylece levendin ne zaman biteceği önceden tahmin edilir. Bu tahmin, yeni levendin hazırlık planlaması için kritik bir girdidir; tezgâhın levent beklemesi önlenir.

Fasonda levent takibi

Bazı işletmeler dokumayı fason olarak yaptırır ve hazırladıkları leventleri fason dokumacılara gönderir. Bu durumda levent, işletmenin mülkiyetinde ancak başka bir işletmenin tesisinde bulunur. Fasoncuya giden leventlerin sevk kaydı, fasoncudaki durumları ve fasoncudan gelen kumaş miktarları izlenmelidir. Levendin içerdiği çözgü ipliği miktarı ile fasoncudan gelen kumaştaki çözgü miktarı karşılaştırılarak fire hesaplanır.

Levent bazında iplik ve fire takibi

Levent bazında takip, iplik sarfiyatı ve fire hesabını çok daha doğru hâle getirir. Bir levendin hazırlanmasında kullanılan iplik miktarı bilinir. Levent dokunup bittiğinde, üretilen kumaş metrajı ve kumaşın teorik çözgü sarfiyatı ile karşılaştırılarak levent firesi bulunur. Bu fire; levent sonu artıkları, tahar ve düğüm kayıpları, kopuşlar ve hatalı kumaştan oluşur.

Levent firelerinin artikel, tezgâh ve hazırlık makinesi bazında izlenmesi, firenin nerede oluştuğunu gösterir. Örneğin levent sonu artıklarının yüksek olması, levent uzunluğunun sipariş miktarına göre doğru planlanmadığına işaret eder.

Planlamaya katkısı

Levent takibinin en önemli faydalarından biri, dokuma planlamasına sağladığı bilgidir. Planlamacı; hangi tezgâhta levendin ne zaman biteceğini, hangi artikeller için stokta hazır levent bulunduğunu, hazırlık bölümünde hangi leventlerin üretildiğini ve hangi leventlerin fasonda olduğunu tek bir ekranda görebilmelidir. Bu bilgiler sayesinde:

  • Hazırlık bölümünün iş sırası, tezgâh ihtiyaçlarına göre belirlenir.
  • Tezgâhların levent beklemesi önlenir.
  • Sipariş miktarına uygun levent uzunlukları planlanır.
  • Gereksiz levent stoku oluşması engellenir.

Boş levent yönetimi

Dokunması biten leventler boşaltılarak tekrar hazırlık bölümüne döner. Boş leventlerin sayısı ve konumu da izlenmelidir; özellikle fason dokumacılara gönderilen leventlerin geri dönüşü takip edilmezse, işletme zamanla levent sıkıntısı yaşayabilir. Leventlerin hasar durumu ve bakım ihtiyaçları da kaydedilerek, hasarlı leventlerin çözgü kalitesini bozması önlenir.

Sonuç

Çözgü levendi, dokuma işletmesinin en değerli ara ürünüdür. Leventlerin barkodla stokta, tezgâhta ve fasonda izlenmesi; konumlarının her zaman bilinmesini, doğru tezgâha atanmasını, iplik ve firenin levent bazında hesaplanmasını ve planlamanın gerçek levent durumuna dayanmasını sağlar. Bu da tezgâh verimliliğini artırır, fireyi azaltır ve terminlerin korunmasına katkıda bulunur.

Tüm Dokuma Yazıları
BİR SONRAKİ ADIM

Üretiminizin Geleceğini Birlikte Şekillendirelim

Uzmanlarımızla Görüşün